Filtry w odkurzaczach - EPA, HEPA - o co w tym chodzi?

Marek Kowalski
Filtry w odkurzaczach - EPA, HEPA - o co w tym chodzi?

Filtr w odkurzaczu być musi. Ale jaki? HEPA, EPA, mikrofiltr, filtr przedni, filtr tylny, zmywalny - galimatias, prawda? No właśnie - dużej podaży modeli odkurzaczy na rynku towarzyszy również spore zróżnicowanie w zakresie rodzajów filtrów stosowanych w tych urządzeniach. Z kolei typ filtra wykorzystany w konkretnych modelach odkurzaczy ma istotne znaczenie szczególnie dla osób ze skłonnościami do alergii, bądź też takich, w których rodzinie znajdują się alergicy. Nie zawsze zapewnienia producenta o "5-stopniowym systemie filtracji" przekładają się na faktyczną użyteczność i ulgę osób uczulonych na kurz i roztocza. Dlatego postanowiliśmy wyjaśnić o co w tym chodzi.

0

Filtry a typy odkurzaczy

Każdy odkurzacz dostępny na rynku jest de facto pompą filtrującą powietrze. Po prostu jest ono zasysane z jednej strony razem z zebranymi ze sprzątanej powierzchni zabrudzeniami, a następnie trafia do wnętrza odkurzacza. Dalsza droga powietrza zależy od typu odkurzacza.

 Amica VI2021 Viento

Amica VI2021 Viento - popularny model odkurzacza workowego i jeden z najtańszych dostępnych na rynku. Choć wyposażony jest w efektywny filtr wylotowy EPA 12 to jednak klasa reemisji kurzu w tym odkurzaczu nie jest niestety najwyższa. (fot. producent)

W modelach workowych powietrze wraz zanieczyszczeniami trafia do worka - zanieczyszczenia w nim pozostają, a powietrze wydostaje się na zewnątrz dodatkowo przefiltrowane przez tylny filtr, zwany również filtrem wyjściowym. Również sam worek działa w tego typu odkurzaczach jak dodatkowy filtr.

Zelmer ZVC355 SP Eco Ceres

Zelmer ZVC355 SP Eco Ceres to przykład urządzenia bezworkowego. W tym przypadku zastosowano zmywalny filtr EPA E10 (fot. producent)

W odkurzaczach bezworkowych zwanych też cyklonowymi, specjalna konstrukcja odkurzacza i pojemnika na kurz wywołuje potężny wir powietrzny (stąd też określenie "cyklonowe"), w którym siła odśrodkowa odrzuca zanieczyszczenia do pojemnika, a następnie powietrze jest jeszcze dodatkowo przefiltrowywane przez filtr wyjściowy i czyste (teoretycznie) trafia do otoczenia. W takim typie odkurzaczy szczególnie istotna jest kwestia odpowiedniego filtrowania, ponieważ - w przeciwieństwie do modeli workowych - pojemnik na kurz nie spełnia tu żadnych dodatkowych funkcji filtrujących. Ma to również wpływ na koszty eksploatacyjne - wymienne filtry EPA i HEPA w tego typu modelach są zwykle droższe od odpowiedników stosowanych w odkurzaczach workowych. Tym samym z jednej strony nie musimy ponosić kosztu worków, ale jeżeli zależy nam na czystym powietrzu powinniśmy co jakiś czas ów filtr wymienić i kupić nowy. Dane dotyczące eksploatacji i częstości wymiany filtra powinny być dostępne w dokumentacji konkretnego modelu odkurzacza.

 MPM Bora MOD 14

MPM Bora MOD-14 - odkurzacz z filtrem wodnym - dodatkowo wyposażony jest w filtr HEPA. Skutecznie zatrzyma kurz, ale też wymaga dokładnego czyszczenia. W trakcie sprzątania alergicy są bezpieczni, ale później czyszczeniem pojemnika niech się lepiej nie zajmują (fot. producent).

W przypadku odkurzaczy z filtrem wodnym, czyli specjalnego typu odkurzaczy bezworkowych, separacja nieczystości wsysanych przez odkurzacz jest bardzo skuteczna właśnie dzięki wodzie, która zatrzymuje kurz, pył i inne zanieczyszczenia. Również w tego typu odkurzaczach nie brakuje jednak dodatkowych filtrów dla powietrza opuszczającego urządzenie. Wielu producentów promuje tego typu odkurzacze jako idealne rozwiązanie dla alergików. Z jednej strony mają rację - woda jest bardzo skuteczną barierą dla pyłu i kurzu. Niestety - każdy kij ma dwa końce - pojemnik z wodą, a właściwie bardzo brudną wodą zawierającą zanieczyszczenia, trzeba po każdym sprzątaniu dokładnie umyć. Zaniedbanie tej operacji grozi rozwojem flory bakteryjnej we wnętrzu urządzenia, sprzyja też rozrostowi grzybów i to tych szczególnie szkodliwych. Jednym słowem: masakra. Zatem czyścić trzeba, jednak czyszczenia lepiej niech nie wykonują alergicy.

W każdym z powyższych typów odkurzaczy stosuje się jeszcze dodatkowe filtry chroniące silnik urządzenia. Jednak ich znaczenie dla użytkownika (w sensie skuteczności czyszczenia powietrza opuszczającego odkurzacz) jest ograniczone. Ich funkcją jest przede wszystkim osłona silnika przed zabrudzeniami, co nie znaczy że to mało ważny element! Wręcz przeciwnie - brak filtra osłaniającego elektryczny silnik odkurzacza mogłoby skutkować nie tylko szybkim uszkodzeniem urządzenia, ale także pożarem!

W kontekście czystości powietrza znaczenie mają przede wszystkim filtry wyjściowe - umieszczane na końcowym etapie drogi powietrznej prowadzącej przez wnętrze urządzenia. Należy przy tym pamiętać, że obecność filtra danego typu w konkretnym modelu odkurzacza nie oznacza jeszcze, iż mamy do czynienia z produktem polecanym dla osób ze skłonnościami do alergii. Na rynku można znaleźć wiele modeli wyposażonych w efektywny filtr powietrza (np. EPA we wspomnianym wyżej tanim modelu Amici), a mimo to urządzenie wykazuje się niezbyt dobrą klasą reemisji kurzu. Niemniej filtry i ich rodzaj użyty w konkretnym sprzęcie mają bardzo duży wpływ na czystość powietrza opuszczającego urządzenie. Dlatego zacznijmy od przedstawienia typów filtrów stosowanych w dziś dostępnych odkurzaczach, a następnie wyjaśnimy na czym polega klasa reemisji kurzu.

Filtry - ich rodzaje - EPA, HEPA, czym się różnią?

Najbardziej popularnym typem filtrów rozpoznawalnym nawet przez osoby niezbyt zorientowane w tematyce dotyczącej filtrowania powietrza we współczesnych odkurzaczach są filtry HEPA. Ich popularność to przede wszystkim zasługa komunikacji marketingowej producentów, od lat promujących przekaz: HEPA = bezpieczny, antyalergiczny, skuteczny. Jak jest naprawdę?

HEPA Zelmer ZVCA050H

Sprawdź cenę Zelmer Filtr ZVCA050H Widoczny na powyższym zdjęciu filtr to przykład wylotowego filtru HEPA 13, model Zelmer ZVCA050H. Produkt jest jednym z tańszych filtrów dostępnych na rynku, jego cena nie przekracza kilkunastu złotych, ale trzeba pamiętać, że pasuje on jedynie do wybranych modeli Zelmer.

HEPA to skrót od frazy High Efficiency Particulate Air, co można przetłumaczyć jako wysokoskuteczny filtr cząsteczkowy powietrza. Filtr tego typu jest dużo dokładniejszy i skuteczniejszy od znanych od bardzo dawna tradycyjnych filtrów siateczkowych czy gąbkowych. Klasa skuteczności danego filtru definiowana jest przez odpowiednie oznaczenie. Warto tu od razu zaznaczyć, że od 2010 roku obowiązuje nowa norma klasyfikacji filtrów cząsteczkowych powietrza, zgodnie z którą starsze klasy HEPA H10, HEPA H11 oraz HEPA H12 zostały przemianowane na EPA E10, EPA E11 i EPA E12. Tym samym mamy pierwsze wyjaśnienie filtrowego bałaganu: dostępne od 2010 roku filtry EPA są to po prostu filtry wcześniej oznaczane jako HEPA należące do trzech słabszych klas (10, 11 i 12) skuteczności filtracji. Mówiąc prościej filtr określany przed 2010 rokiem jako HEPA 10 lub HEPA H10 (tożsame określenia) dziś jest filtrem EPA E10.

Niemniej określenie HEPA jest wciąż stosowane, ale dotyczy to dwóch najlepiej filtrujących klas tych filtrów: HEPA H13 oraz HEPA H14. Skoro używamy tu określeń "lepiej filtrujące" i "gorzej filtrujące" wypadałoby się posłużyć bezwzględnymi danymi klasyfikującymi skuteczność określonego typu filtra. Dokładne informacje na temat warunków jakie powinien spełniać dany filtr by zostać uznanym za wysokoskuteczny filtr cząsteczkowy powietrza określonej klasy zawiera Polska Norma PN-EN 1822- 1:2009, poniżej podajemy oznaczenia filtrów wraz z odpowiadającą im skutecznością filtracji. Zanim przejdziemy do listy istotna uwaga: pierwsze dwie klasy skutecznie zatrzymują cząstki o rozmiarach powyżej 0,4 µm (mikrometra - milionowa część metra), trzecia klasa radzi sobie już z cząsteczkami o wielkości 0,1 µm, ale nie 0,3 µm! Okazuje się, że dla zjawisk fizycznych wykorzystywanych w filtrach cząsteczkowych (kolizja i przechwycenie cząstek, dyfuzja) najbardziej kłopotliwe są właśnie cząstki o wielkości 0,3 µm. Dopiero czwarta i pozostałe klasy wymienione niżej radzą sobie z tego typu składnikami w filtrowanym powietrzu. Amerykanie lubujący się we wszelkich skrótach nadali nawet nazwę temu zjawisku, określając "kłopotliwe" cząstki jako MPPS (Most Penetrating Particle Size - najbardziej penetrujący rozmiar cząstek). OK, czas na listę:

  • EPA E10 (dawniej HEPA H10) -  filtr tego typu odznacza się skutecznością filtracji całkowitą rzędu 85% (skuteczność miejscowa nie jest dla tego typu określona), wyłapuje cząstki o wielkości powyżej 0,4 µm. W praktyce oznacza to zdolność zatrzymywania bakterii wszelkiego typu, cząstek dymu tytoniowego, spalin, sadzy, a także wirusów, ale tylko tych osadzonych na cząstkach nośnych.
  • EPA E11 (dawniej HEPA H11) - jedyną różnicą w stosunku do wyżej opisanego typu jest większa skuteczność całkowita filtracji na poziomie 95%.
  • EPA E12 (dawniej HEPA H12) - filtry tej klasy wyłapują już cząstki o wielkości nawet 0,1 µm (ale nie 0,3 µm). Ich skuteczność całkowita wynosi już co najmniej 99,5%. 
  • HEPA H13 - jedna z najwyższych klas filtracji w filtrach stosowanych w odkurzaczach. Całkowita skuteczność filtracji w tym przypadku wynosi aż 99,95% (dla tej klasy definiuje się również skuteczność miejscową wynosi ona 99,75%).
  • HEPA H14 - najwyższa klasa filtrów HEPA. Całkowita skuteczność filtracji: 99,995%, miejscowa: 99,975%. Tego typu filtr, przy odpowiednio dobrej konstrukcji urządzenia z niego korzystającego powinien wyłapywać praktycznie wszystkie cząsteczki znajdujące się w powietrzu. 

Oprócz powyższych klas istnieją jeszcze filtry absolutne, tzw. klasy ULPA, ale nie ma chyba na rynku ani jednego odkurzacza wyposażonego w tego typu filtry - są to bardzo drogie rozwiązania, mające zastosowania w takich sytuacjach jak instalacje nuklearne, laboratoria mikrobiologiczne itp.

Dla osób poważnie narażonych na alergie związane z kurzem, czy białkiem znajdującym się w odchodach roztoczy kurzu domowego jedynie dwie ostatnie klasy HEPA powinny mieć zastosowanie. Przy tym warto pamiętać też o odpowiednim typie odkurzaczy: najbezpieczniejsze dla alergików, którzy sami sprzątają są antyalergiczne odkurzacze workowe klasy premium oczywiście z filtrami HEPA 13 lub lepszymi. Odkurzacze bezworkowe nawet jeżeli są wyposażone w tego typu filtry, to po sprzątaniu wymagają czyszczenia pojemnika, a to... cóż, nie będziemy się powtarzać :) Jeżeli mielibyście do nas jakieś uwagi czy pytania, zapraszamy do komentowania artykułu.

Waszym zdaniem

Brak opinii.

Zaloguj się, aby móc dodawać komentarze.

Testy produktów

więcej testów

Najczęściej poszukiwane