Jak pozbyć się starego sprzętu AGD?

Legalna utylizacja, odsprzedaż i nie tylko

Marek Kowalski
Jak pozbyć się starego sprzętu AGD?

Wyrzucenie wysłużonego, zużytego, uszkodzonego, czy po prostu niepotrzebnego sprzętu AGD/RTV czy jakiegokolwiek urządzenia zasilanego z własnych akumulatorów to najgorszy z możliwych pomysłów. Nie dość, że trujemy środowisko, to jeszcze narażamy się na bardzo wysokie kary (nawet do 5000 zł!). Tymczasem pozbycie się legalnie i w sposób jak najmniej uciążliwy dla środowiska niepotrzebnych urządzeń jest bardzo proste i w zasadzie bezpłatne. W naszym poradniku wyjaśniamy wszystko, co powinniście wiedzieć o utylizacji sprzętu RTV/AGD.

0

W naszym poradniku znajdziecie odpowiedzi pytania związane z utylizacją domowych urządzeń AGD/RTV i ogólnie elektrycznego sprzętu, a także następujące informacje:

  • Jakiego sprzętu nie wolno wyrzucać do normalnych odpadów komunalnych (czyli mówiąc wprost: do przydomowego śmietnika)?
  • Dlaczego nie wolno wyrzucać sprzętu elektrycznego w nieodpowiedni sposób?
  • Gdzie możemy oddać zużyty, niepotrzebny, czy wymieniany na nowy sprzęt AGD/RTV?
  • Co w przypadku sprzętu, który jest sprawny, ale już go nie potrzebujemy (np. z powodu wymiany na nowy)?
  • Jaka jest podstawa prawna, czyli jakie przepisy regulują procedurę oddawania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego?
  • Lista odnośników do specjalnych stron internetowych prowadzonych przez największe i najpopularniejsze sklepy ze sprzętem AGD/RTV/elektroniką, zawierających dokładne informacje dotyczące odbioru przez te placówki zużytego sprzętu

Jakiego sprzętu nie wolno wyrzucać do śmietnika?

Praktycznie każdy sprzęt elektryczny i elektroniczny nie może być wyrzucany do zwykłych śmietników. Dotyczy to zarówno dużych gabarytowo urządzeń takich jak np. lodówki, pralki, piekarniki, zmywarki, telewizory, monitory itp., ale także drobniejszego sprzętu AGD/RTV jak np. żelazka, suszarki, odkurzacze dowolnego typu, stacje pary, kuchenki mikrofalowe, grille elektryczne, opiekacze, odtwarzacze wideo czy nawet (zwłascza) żarówki typu świetlówki. itp. Pewnym ułatwieniem pozwalającym rozpoznać czy dany sprzęt podlega zakazowi wyrzucania do zwykłych odpadów komunalnych jest następujący symbol umieszczony najczęściej na opakowaniu produktu:

symbol-zakazujący-wyrzucania-sprzętu-elektrycznego

Taki symbol umieszczony na opakowaniu jakiegokolwiek sprzętu AGD/RTV oznacza, że nie możemy danego urządzenia wyrzucić do zwykłych śmieci! Na ilustracji przykład z opakowania kuchenki mikrofalowej (fot. AGDLab.pl).

W przypadku starych urządzeń, które chcemy zastąpić nowymi modelami lub po prostu usunąć z mieszkania ze względu na stopień zużycia czy awaryjność, najprawdopodobniej nie będziemy dysponować już oryginalnymi opakowaniami, ale znacznie bezpieczniej jest założyć, że każdy - absolutnie każdy sprzęt, który jest wyposażony we własne zasilanie (baterie/akumulatory) lub jest zasilany z gniazdka sieciowego musi być odpowiednio utylizowany i wyrzucić go do zwykłego śmietnika absolutnie nie możemy. 

Dlaczego nie mogę wyrzucić starego sprzętu na śmietnik?

Zacznijmy od przyczyn, które przede wszystkim powinniśmy mieć na uwadze, bo dotyczą one naszego otoczenia: środowiska naturalnego. Sprzęt AGD/RTV dopóki jest w pełni sprawny nie stanowi zagrożenia dla środowiska naturalnego. Jednak stary, zużyty i uszkodzony sprzęt, zwłaszcza gdyby został porzucony może stanowić poważne zagrożenie dla lokalnego ekosystemu. Na przykład w procesie produkcji monitorów i telewizorów (z założenia mówimy o starszych urządzeniach) wykorzystywane były takie niebezpieczne substancje jak np. arsen, kadm, chrom, rtęć czy ołów - czyli istny arsenał substancji charakteryzujących się silnymi właściwościami trującymi, rakotwórczymi czy mutagennymi. W starych lodówkach wciąż może znajdować się freon - gaz już dziś zakazany i nie stosowany. To on w głównej mierze odpowiada za powstanie dziury ozonowej. Praktycznie w każdym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym mogą znajdować się związki, które uwolnione do środowiska mogą mieć negatywny wpływ na rośliny, zwierzęta i ludzi.

dzikie-wysypisko

Dzikie wysypiska z zalegającym na nich sprzętem AGD to prawdziwa bomba chemiczno-biologiczna z opóźnionym zapłonem (fot. Shutterstock).

Prawidłowa utylizacja zużytego sprzętu AGD/RTV jest też istotna dlatego, że stanowi istotny element gospodarki materiałowej we współczesnym świecie. Zużyta pralka, lodówka, telewizor czy żelazko wciąż mogą zawierać mnóstwo cennych metali czy surowców, które poddane odpowiedniej obróbce mogą być ponownie wykorzystane w przemyśle. Pozbywając się niepotrzebnych urządzeń w sposób odpowiedzialny, nie tylko dbamy o środowisko naturalne w sposób bezpośredni, ale także pośrednio - minimalizując wydobycie cennych surowców niezbędnych do wyprodukowania nowych urządzeń.

Oto, co można odzyskać z jednej prawidłowo przetworzonej lodówki:

  • 15-20 kg stali
  • 4-8 kg aluminium i miedzi
  • 5-9 kg tworzyw sztucznych
  • 0,5 - 3 kg oleju mineralnego
  • dodatkowo ok. 10 kg stali i miedzi pochodzących z agregatu.

Mamy nadzieję, że powyższe argumenty są w zupełności wystarczające, warto jednak mieć na uwadze także fakt, że nieodpowiednie pozbywanie się zużytego, starego sprzętu RTV/AGD jest po prostu karalne. Za wyrzucenie urządzenia elektrycznego/elektronicznego w miejscu do tego nie przeznaczonym grożą kary grzywny od 20 do nawet 5000 zł! Warto zatem zadbać o odpowiednią utylizację niepotrzebnego już nam sprzętu, tym bardziej, że nie musimy za nią płacić ani grosza. Dokładniej: już za to zapłaciliśmy. Kupując jakikolwiek sprzęt AGD/RTV czy elektroniczny, w cenie zakupu opłacamy również KGO, czyli Koszt Gospodarowania Odpadami zwany też Opłatą Recyklingową. W myśl Ustawy ZSEE (szczegóły dotyczące podstaw prawnych omawianego tu zagadnienia w dalszej części artykułu) koszt KGO zawsze jest zawarty w cenie zamawianego towaru.

Gdzie można oddać zużyty/niepotrzebny sprzęt AGD/RTV?

Najprostszy scenariusz, to sytuacja, gdy chcemy oddać sprzęt stary, bo kupujemy nowy. W takim przypadku do odbioru - i to BEZPŁATNEGO (przypominamy, że za KGO już zapłaciliśmy w momencie zakupu dowolnego nowego urządzenia) - jest zobligowany sklep, w którym dokonujemy zakupu. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest to fizyczny sklep np. w blisko naszego miejsca zamieszkania, czy też duży sklep online. W sytuacji, gdy zamawiamy towar online i chcemy jednocześnie pozbyć się niepotrzebnego już sprzętu tej samej kategorii (to warunek konieczny: jeżeli kupujemy lodówkę możemy w takim przypadku oddać starą lodówkę, ale nie pralkę czy zmywarkę!) należy zgłosić takie życzenie w momencie składania zamówienia. Wtedy - w zależności od sklepu, stary sprzęt zostanie odebrany w momencie wniesienia nowego, albo po stare urządzenie zostanie przysłany ze sklepu odrębny kurier. W każdym razie za usługę nie płacimy nic dodatkowo ponad koszt KGO wliczony w cenę nowego urządzenia! Należy jednak pamiętać, że sklep nie ma obowiązku przetransportowania np. starej lodówki z naszego domu do sklepu. Dobra wiadomość jest jednak taka, że wiele sklepów daje taką możliwość (szczegóły w linkach do poszczególnych sklepów na końcu artykułu).

A co w sytuacji, gdy po prostu chcemy pozbyć się z własnego lokum urządzenia, które zalega nam w domu i jesteśmy pewni, że nie będziemy z niego korzystać? Jeżeli sprzęt, którego nie potrzebujemy jest sprawny warto rozważyć jego odsprzedaż wystawiając do w internecie na portalu aukcyjnym, czy umieszczając ogłoszenie w jednym z licznych tego typu serwisów w Sieci. Natomiast w przypadku sprzętu niesprawnego, który po prostu chcemy wyrzucić możliwości mamy kilka.

Przede wszystkim każda gmina powinna udostępniać dokładne informacje dotyczące lokalizacji znajdujących się na jej terenie punktów gospodarujących tego typu odpadami, w których zainteresowani mogą zostawić niepotrzebne im urządzenia nieodpłatnie. Warto skontaktować się z takimi punktami, bo może się okazać, że firma prowadząca zbiórkę elektrośmieci sama organizuje transport i odbiera elektrozłom bezpłatnie z domu klienta.

W ostateczności niechciany sprzęt AGD/RTV możemy zostawić w jednym z tzw. PSZOK-ów, czyli Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych. PSZOK zostaje również rozwiązaniem w sytuacji, gdy sprzęt, którego chcemy się pozbyć jest niekompletny. Sklepy nie mogą bowiem odbierać niekompletnych urządzeń! Czemu takie ograniczenie? Ustawodawca chciał ograniczyć prowadzenie nielegalnego demontażu, który również - gdy prowadzony jest w nieodpowiednich warunkach - jest groźny dla środowiska i niebezpieczny dla ludzi.

Uzupełniając odpowiedź na pytanie "gdzie wyrzucić stary sprzęt" dodamy jeszcze, że od 1 lipca 2016 roku Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi rejestr przedsiębiorców zajmujących się recyklingiem sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

pszok-i

Listę PSZOK-ów, czyli Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów prowadzonych przez poszczególne gminy znajdziemy także online, wystarczy skorzystać z serwisu internetowego Oddam Odpady.

Generalnie nie powinniśmy mieć problemu z właściwym pozbyciem się niepotrzebnego sprzętu AGD/RTV, wynika to również z tego, że przepisy prawa nakazują przedsiębiorcom wprowadzającym tego typu urządzenia do gospodarstw domowych osiągnięcie odpowiedniego poziomu zbierania zużytego sprzętu. Współczynnik ten z roku na rok jest coraz wyższy i od 1 stycznia 2021 roku ma osiągnąć górną granicę wynoszącą 65 procent (w tym roku jest to 35%, a od 1 stycznia 2018 roku będzie to już 40%). W 2021 roku sklep, który sprzeda np. 10 ton lodówek, będzie musiał jednocześnie zebrać 6,5 tony zużytych, starych lodówek. A skoro wspomnieliśmy o przepisach, czas wyjaśnić ich źródło.

Podstawa prawna obrotu zużytymi urządzeniami elektrycznymi/elektronicznymi

Generalnie podstawą prawną obrotu zużytymi urządzeniami AGD/RTV i jakimkolwiek sprzętem elektronicznym i elektrycznym na terenie naszego kraju jest Ustawa o Zużytym Sprzęcie Elektrycznym i Elektronicznym (tzw. Ustawa ZSEE) z dnia 11 września 2015 roku (ustawa weszła w życie 1 stycznia 2016 roku).

Rzeczona ustawa zastępuje wcześniej uchwalony akt, ustawę ZSEE z 2005 roku. Najważniejszymi zmianami istotnymi dla konsumentów, w stosunku do wcześniejszych aktów prawnych regulujących gospodarkę odpadami są:

  • odpowiedzialność wprowadzającego - producent/wprowadzający dany produkt na rynek polski ponosi pełną odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, które powstają z jego produktów, również w sytuacji, gdy obowiązki te będą realizowane za pośrednictwem różnych organizacji zajmujących się recyklingiem.
  • duże sklepy o powierzchni >400 metrów kwadratowych muszą nieodpłatnie przyjmować małogabarytowy zużyty sprzęt elektryczny (żaden z wymiarów nie może przekroczyć 25 cm) i to bez konieczności zakupu nowego urządzenia przez klienta. Oznacza to, że małe urządzenia, np. baterie, latarki, zniszczone smartfony itp., można wyrzucać bezpłatnie do specjalnych pojemników, które powinny się znajdować na terenie sklepów wielkopowierzchniowych. 

Lista odnośników do stron informacyjnych najpopularniejszych sklepów z artykułami AGD/RTV

Z pewnością każdy z nas ma jakiś preferowany sklep, w którym najczęściej dokonuje zakupów z elektroniką. Ponadto o wyborze może decydować lokalizacja danego punktu. Poniżej przedstawiamy listę najpopularniejszych sklepów RTV/AGD - odnośniki prowadzą bezpośrednio na specjalnie przygotowane przez te placówki strony informujące klientów o sposobie odbioru zużytego sprzętu. Sama obecność tych dokumentów udostępnianych przez te sklepy świadczy, że placówki te poważnie podchodzą do kwestii odbioru zużytego sprzętu AGD/RTV. Dzięki poniższym informacjom będziecie dokładnie wiedzieć co zrobić, gdy zechcecie zakupić nowy sprzęt RTV/AGD w danym sklepie i pozostawić starsze urządzenia. Lista jest uporządkowana alfabetycznie względem nazwy danego sklepu.

Waszym zdaniem

Brak opinii.

Zaloguj się, aby móc dodawać komentarze.